प्रचण्डबिना उपेन्द्र अधुरो !

प्रचण्ड तीन पटक सरकारको नेतृत्व गर्नुभयो । तीनै पटक उपेन्द्र यादव प्रचण्डको सहयात्री मात्र होइन, मुख्य हर्ताकर्ता नै हुन्थ्यो ।

नेपाल राजनीतिकलाई फर्केर हेर्ने हो भने माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र जनता समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादव तीन पटक मात्र अलग अलग रहनुभएको छ । पहिलो पटक २०६३ चैत ७ गते गौर कण्ड हुँदा माओवादीले भौतिक कारवाही गर्ने भनि उपेन्द्र यादवलाई खोज्न थालेपछि, दोस्रो, संविधान निर्माणको क्रममा २०७२ जेठ २५ गते १६ बुँदे सम्झौता हुँदा र तेस्रो, २०७९ को प्रतिनिधि सभा चुनावमा २०७९ असोज २१ गते उपेन्द्र यादवले पाँच दलीय गठबन्धन छाडेपछि ।

त्यसबाहेक प्रचण्ड र उपेन्द्र यादव बीचको दोस्तीमा सानोतिनो ब्रेकर बाहेक कहिले ब्रेक लागेन । भारतमा माओवादीका नेता सुरेश आलेमगर मोहन वैद्य किरणलाई पक्राउमा उपेन्द्र यादवमाथि आशंका गरिएको बेला पनि प्रचण्ड उहाँमाथि सफ्ट नै हुनुहुन्थ्यो । सुरेश, किरण र उपेन्द्र एकैपटक पक्राउ पर्नुभएको थियो तर उपेन्द्र तुरन्तै रिहा भएपछि माओवादीले उहाँमाथि नै आशंका गरिएको थियो ।

गौर कण्डामा प्रचण्ड र उपेन्द्र बीचको सम्बन्धमा नराम्रो गरि चिरा पर्यो । त्यही गौर काण्डका कारण मधेश आन्दोलनमा माओवादी र तत्कालिन फोरमबीच द्वन्द थियो र लहानको घटना भयो । मधेश आन्दोलनको क्रममा १३ बुँदे र २२ बुँदे सम्झौता सरकारसँग हुँदा पनि प्रचण्ड र उपेन्द्रको सम्बन्धमा सुधार आएको थिएन ।

तर राजनीतिक विकासक्रमले दुई जना नेतालाई नजिक ल्याउन काम गर्यो । २०६४ फागुन ८ गते बालुवाटारमा भएको आठ बुँदे सम्झौतापछि दुई जना बीचको सम्बन्धमा आएको सुधारले कहिले पनि एक अर्काको साथ छाड्नु भएन ।
आन्दोलन होस् या सरकार उपेन्द्र यादव हरहमेसा प्रचण्डको साथमा हुनुहुन्थ्यो । उपेन्द्र यादवलाई अप्ठ्यारो पर्दा प्रचण्डले सघाउने, प्रचण्डलाई अप्ठ्यारो हुँदा उपेन्द्र यादवले सघाउने दुई जनामा समझदारी नै हो जस्तो लाग्छ । एउटै स्कूलिङबाट राजनीतिमा आएका हुनाले हुनसक्छ जस्तोसुकै प्रतिकुल अवस्थामा पनि उहाँ दुवै जनाको बीचमा कुरा मिलिहाल्छ र सहकार्य हुन्छ । लाग्छ अब एक अर्काबिना दुवै जना अधुरो हुनुहुन्छ । प्रचण्डले आफ्नो नेतृत्वमा बनाएको सरकार होस् या आन्दोलनको मोर्चा अथवा चुनाव गठबन्धन त्यसमा उपेन्द्र यादव अनिवार्य नै हुन्छ ।

सप्तरी–२ बाट चुनाव हार्नुभएका उपेन्द्र यादवलाई जिताएर संसदमा ल्याउन आफ्नो भागमा रहेको उपराष्ट्रपति समेत उहाँलाई दिनुभयो ।

प्रचण्ड तीन पटक सरकारको नेतृत्व गर्नुभयो । तीनै पटक उपेन्द्र यादव प्रचण्डको सहयात्री मात्र होइन, मुख्य हर्ताकर्ता नै हुन्थ्यो । राजनीतिको हरेक मोडमा उपेन्द्र यादवलाई प्रचण्डले सहयोग गरेको छ मानौ प्रचण्ड बिना उपेन्द्र यादव अधुरो हुन्छ । त्यही भएर होला आफूलाई क्षति पुर्याएर भए पनि प्रचण्डले उपेन्द्र यादवलाई सहयोग गरिरहनु भएको हुन्छ । पछिल्लो समय पनि प्रधानमन्त्री प्रचण्डले साथ नदिएको भए उपेन्द्र यादवको ‘ड्यामेज कन्ट्रोल’ हुँदैन्थ्यो । चुनाव हारेका उपेन्द्र यादव प्रचण्डकै कारण पुनः उपचुनाव जितेर संसदमा आउनु भएको छ । यहाँसम्म कि अहिले जसपाका अध्यक्ष यादवसँग उपराष्ट्रपति छ र मधेश प्रदेश सरकारको नेतृत्व गरेको छ ।

यो सब प्रचण्डकै देन हो । माओवादी केन्द्रका एक नेताले भन्नुभयो, ‘हुनसक्छ अंक गणितमा प्रचण्डलाई कुनै ठाउँमा उपेन्द्र यादवको आवश्यकता परेको होला तर समग्रमा हेर्ने हो भने उपेन्द्र यादवले जति फाइदा लिनुभएको छ त्यो प्रचण्डको कारण मात्र सम्भव भएको हो ।’

सप्तरी–२ बाट चुनाव हार्नुभएका उपेन्द्र यादवलाई जिताएर संसदमा ल्याउन आफ्नो भागमा रहेको उपराष्ट्रपति समेत उहाँलाई दिनुभयो । उहाँले यो कुरा बाराको उपनिर्वाचनमा आयोजित आमसभालाई सम्बोधन गर्ने क्रममा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले यो कुरा भन्नुभएको थियो । ‘आफ्नो भागको उपराष्ट्रपति दिएर उपेन्द्र यादवलाई मेलै नै बारा–२ मा चुनाव लड्न पठाएको छु’ भनि अभिव्यक्ति दिनुभएको थियो ।

यतिसम्म कि अहिले कम्युनिष्ट पार्टीहरु मिलेर समाजवादी मोर्चा बनाइरहेका छन् । त्यसमा उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जसपामा पनि सहभागी हुने भएको छ । प्रचण्ड, विप्लव, मोहन वैद्य, माधवकुमार नेपाल जस्ता खुनखार कम्युनिष्टहरु छन् त्यही उपेन्द्र यादवको यदि उपस्थित हुन्छ भने त्यो प्रचण्डको कारण सम्भव भएको प्रष्ट बुझ्न सकिन्छ ।

त्यो मोर्चा वामपन्थी विचारधाराबाट सिंचित हुन्छ, त्यसो भए त्यहाँ उपेन्द्र यादवको के काम, माओवादी केन्द्रका ती नेताले भन्नुभयो, ‘उपेन्द्र यादव एकछिन पनि प्रचण्डबिना बाँच्नै सक्नु हुन्न । पानी बाहिर जसरी माछा छटपटिन्छ, त्यसरी प्रचण्डबिना उपेन्द्र यादव छटपटिनु हुन्छ ।’

२०७९ को चुनाव समयमा प्रचण्डको साथ छाडेर उपेन्द्र यादवले एमालेसँग लिखित सम्झौता गरेर चुनावमा तालमेल गर्नुभएको थियो । चुनाव सकिने बित्तिकै त्यो सम्झौता रद्द गरेर उपेन्द्र यादव प्रचण्डको छेउमा गएर उभिनुभयो ।

एमालेसँग भएको लिखित सम्झौतामा प्रष्ट लेखिएको छ, ‘तालमेल भएको उपरोक्त निर्वाचन क्षेत्रहरु बाहेक अन्य निर्वाचन क्षेत्रहरुमा दुबै पार्टीले उम्मेदवारी दिन सक्ने र यो सहकार्य निर्वाचन पछि पनि निरन्तर रहने सहमती गरियो ।’ तर प्रचण्डबिना एकछिन पनि एक्लै रहन नसक्ने उपेन्द्र सप्तरीबाट विराटनगर हुँदै काठमाडौँ आएर सिधै खुमलटार गएर उहाँसँग भेट्नु भएको थियो । त्यसपछि हरेक पाइला पाइलामा प्रचण्डलाई उपेन्द्र यादवले साथ दिँदै आउनुभएको छ ।